2.2. Proje Adı: Kızılçam (Pinus brutia Ten) Fidanlarının Kalite Sınıflarının Belirlenmesi
Projenin Numarası: 19.1209-20.1202-15.1201/2001-2004-2006

Proje Lideri Kurum: Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü

Bölüm Başmühendisliği: Orman Yetiştirme Araştırmaları

Proje Yürütücüsü Diğer Kurumlar: Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Doğu Akdeniz Araştırma Müdürlüğü

Projenin Amacı: Kızılçamın fidan kalite kriterlerine göre sınıflandırılmaları ve bu sınıflandırmaya göre araziye dikilecek fidanların gelişim farklılıklarının ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır.

Projenin Uygulama Yerleri: Proje çalışması; Batı Akdeniz bölgesinde Manavgat ( 150 m ), Burdur-Karakent ( 950 m ) ve Muğla-Fethiye ( 250 m ) deneme alanlarında, Doğu Akdeniz bölgesinde Tarsus Orman İşletme Müdürlüğünün Namrun İşletme Şefliği sınırları içerisinde Candere ( 300 m ) ve Belçınar ( 1000 m ) deneme alanlarında ve Ege Bölgesinde Gaziemir İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde bir adet olmak üzere toplam 6 adet deneme alanında yürütülmektedir.

Uygulanan Metotlar: Proje çalışmaları 2001 yılında başlamıştır ve 2002 yılı erken ilkbahar döneminde denemeler Rastlantı Blokları, Sıra Parselleri Deneme Desenine göre kurulmuştur. Her bir işlem; 25 fidanla temsil edilmektedir. Ölçümler sonucu elde edilen değerlerden ;fidan boyu, kök boğazı çapı, kök uzunluğu, taze gövde ağırlığı, taze kök ağırlığı, kuru gövde ağırlığı fidan boyları, kök boğaz çapına oranlanarak elde edilen Gürbüzlük indisi ve yine gövde kuru ağırlığı, kök kuru ağırlığına bölünerek elde edilen oransal değerler korelasyon matrisinde birbiriyle ilişkileri analiz edilmiştir.

Elde Edilen Bulgular ve Değerlendirmeler: Kaş-Karaçay orijinli fidanların ölçüm değerleri arasında saptanan ilişkiler kısaca şöyledir; fidan boyu bütün fidan karakteristikleri ile korelasyonu istatistiki önemdedir. Özellikle fidan boyu ve kök boğaz çapı arasında kuvvetli bir korelasyon (r=0,980) bulunmuştur. Kök boğaz çapı kuru ve taze gövde-kök ağırlıkları ile kuvvetli diğer parametrelerle zayıf bir ilişki göstermektedir.Kemer Kesmeçay orijinli kızılçam fidanların laboratuar koşullarında kalite sınıflarına göre sınıflandırılmış ve örneklenmiş 20 adet fidana ait morfolojik ölçüm değerleri için uygulanan basit korelasyon analizi sonucu elde edilen korelasyon matrisine göre kalitenin belirlenmesinde önemli rolü olan ve bütün karakteristiklerle korelasyon gösteren fidan boyu; kök boğaz çapı yine kuvvetli bir ilişkiye sahiptir(r=0,957). Kök boğaz çapı taze ve kuru kök-gövde ağırlıkları ile kuvvetli bir ilişki gösterirken özellikle fidan boyu ve kök boğaz çapı oranı oranı ile gövde kuru ağırlığı ve kuru kök ağırlığı oranı ile zayıf ilişki göstermiştir. Bu morfolojik karakter diğer karakterlerle de negatif ve zayıf ilişkiler göstermiştir. Her iki orijinin sonucuna göre kızılçam fidanlarının morfolojisinde özellikle boy belirleyici role sahiptir.

Burdur deneme alanı hariç diğer bütün deneme alanlarında 1. yıl sonundaki yaşama yüzdeleri Batı Akdeniz bölgesinde ve Ege bölgesinde %85 ve Doğu Akdeniz Bölgesinde %75 ’in üzerindedir. Bu oran ikinci yılda değişmemiştir. Yaşama yüzdesi kalite sınıflarına göre değerlendirildiğinde Kalite sınıflarına göre fidanların yaşama yüzdeleri bakımından; Fethiye ve Tarsus-Candere deneme alanlarında kalite sınıflarına göre fidanların yaşama yüzdesi diğer deneme alanlarına göre 0.001 olasılık düzeyinde, İzmir deneme alanında % 97 güvenle farklıdır. Manavgat ve Tarsus-Belçınar deneme alanlarında ise kalite sınıflarının yaşama yüzdesi üzerinde istatistiki anlamda etkisi görülmemiştir. 2. yıl sonunda bütün deneme alanlarındaki ölçülen fidan boyu ve kök boğaz çapları karşılaştırıldığında dikim anındaki mevcut gelişimin avantaj sağladığı saptanmıştır. Fethiye, Manavgat İzmir-Gaziemir Tarsus-Candere deneme alanlarında kalite sınıflarına göre fidan boyu ve kök boğaz çapı gelişimi 0.001 olasılık düzeyinde ve Tarsus-Belçınar deneme alanında bu oran 0.001 olasılık düzeyinde istatistiki önemdedir.

Yapılamayan İşler ve Sebepleri: Yapılamayan veya çalışma programına göre eksik kalan işler bulunmamaktadır.

Öneriler: Yoktur

2006 Yılı Çalışma Programı: 2005 yılı vejetasyon dönemi sonunda yapılan ölçüm ve gözlemler değerlendirilerek projenin sonuç raporu 2006 yılı Teknik Kuruluna sunulacaktır.

Proje Yürütücüleri: Melahat ŞAHİN, Nurten ÖZKURT, Salih PARLAK

Proje Lideri: Selma COŞGUN