Kızılçam Ağaçlandırmalarında Budamanın Büyümeye Etkisi ve Ekonomisi
Başlangıç Tarihi
1999
Bitiş Tarihi
1999
Proje Numrası
:
19.5304
Proje Lideri
Dr. Neşat ERKAN
Yürütücüleri
Erdoğan UZUN, A. Cem AYDIN
Proje Lideri Kurum
Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü
Proje Ortağı Kurumlar
Proje İle İlgili Dökümanlar
Proje Resmi
Proje World
Belgesi
Proje Pdf
Belgesi
Proje Özeti
Bu proje ile alınan üç deneme alanı (Bük, Nebiler ve Kurşunlu) üzerinden, kızılçamda öncelikle hangi yöntemle (aletle) budamanın daha az masrafla yapılabildiği, yeşil budamanın büyüme üzerinde etkisinin olup olmadığı, varsa bu etkinin değişik budama şiddetleri için hangi ölçüde ortaya çıktığı, budama ile kızılçam tomruklarında ne oranda bir değer artışının oluştuğu ve sonuç olarak budama ile ortaya çıkan masraflar, büyüme kayıpları ve değer artışının birlikte değerlendirilerek değişik budama yöntemleri ve şiddetleri için nasıl bir ekonomik sonuç verdiği sorularına cevap aranması amaçlanmıştır.
Bunun için öncelikle değişik budama yöntemleri (destere ile, budama motoru ile ve kombine(destere + budama motoru) için iş zaman analizleri yapılmış ve birim maliyetler hesaplanmış, değişik budama şiddetlerinin (kontrol, ağaç boyunun dörtte biri, yarısı ve dörtte üçünün budanması) ağaç büyümesi (çap büyümesi) üzerindeki etkisinin miktarı ve süresi belirlenmiş, budamadan dolayı ortaya çıkan tomruk değer artışının oranı ortaya konmuş ve sonuçta Net Bugünkü Değer (NBD), Fayda Masraf Oranı (F/M) ve İç Karlılık Oranı (IKO) kriterleri kullanılarak ekonomik analizler yapılarak budamanın ekonomik fiziblitesi ile ilgili değerlendirmeler yapılmış ve uygulama için önerilerde bulunulmuştur.
Elde edilen bulgular ve analiz sonuçlarına göre;
• İş zaman analizleri ve diğer maliyet unsurları ile birlikte yapılan hesaplamalarda, 2009 fiyatlarına göre, destere ile budama için 0,079181 tl/m, budama motorlu ile budama için 0,17655 tl/m ve kombine budama için 0,123248 tl/m birim maliyetleri (1 m gövde budanması maliyetleri) hesaplanmıştır.
• Değişik şiddetlerdeki budamanın yıllık çap artımı üzerine etkisinin literatür bilgilerine benzer olmakla birlikte deneme alanlarına göre kısmen değişen sonuçlara ulaşılmıştır. Bük deneme alanında sadece Şiddet3 (boyun ¾ ünün budanması) ün yıllık çap artımı üzerinde istatistiki bakımdan anlamlı etkiye sahip olduğu ve bu etkinin budamayı müteakip 2001-2006 yıllarında devam ettiği, 2007 yılında ise kapandığı görülmüştür. Nebiler ve Kurşunlu deneme alanlarında ise birbirine çok benzer şekilde, Şiddet2 (boyun 1/2 sinin budanması) ve Şiddet3 (boyun ¾ ünün budanması) için budamanın çap artımı üzerindeki etkisinin 2001-2004 yılları arasında sürdüğü, 2005 yılında ise bu etkinin kapandığı görülmüştür. Deneme alanları arasında ortaya çıkan bu farkın bonitet farklılığından kaynaklandığı kanaatine varılmıştır. Deneme alanlarında çap artımındaki fark zamanla ortadan kalkmış olsa bile farkın oluştuğu dönemdeki etkiden dolayı genel çap büyümesi olumsuz olarak etkilenmiş ve bu durum ekonomik analizlere yansıtılmıştır.
• Budamanın tomruk değerini artırma düzeyi kısa orta ve uzun tomruklar için sırası ile %44, %45 ve %48 olarak belirlenmiş ve analizlere bu rakamlar esas alınmıştır. Budanarak üretilmiş ve piyasada fiyatı oluşmuş kızılçam tomruğu bulunmadığı için koşullu değerleme yöntemine (Contingent Valuation Method) göre ve anket uygulanarak bu oranlar belirlenmiştir.
• Yapılan ekonomik analiz sonuçlarına bakıldığında;
1) Paranın zaman değerinin dikkate alınması nedeniyle idare süresi arttıkça NBD, FMO ve IKO değerlerinde düşme olmakta, zaman zaman NBD eksi değerlere düşmekte, FMO da 1 in altına düşerek ekonomik bakımdan fizibil olmayan durumlar ortaya çıkmaktadır.
2) Boniteti diğer iki deneme alanından daha düşük olan Bük deneme alanında en erken tomruk elde etme yaşı olan 70 yaş analiz sonuçları hariç diğer idare süreleri için budamanın ekonomik bakımdan fizibil olmadığı sonucuna varılmıştır. Bunun tersine iyi bonitetli olan Nebiler ve Kurşunlu deneme alanlarında ise ekonomik kriterlerin yüksek değerlere ulaştığı görülmektedir. Bu da pratik olarak budamayı ekonomik fizibilite bakımından iyi bonitetli alanlarda yapma gereğini ortaya koymaktadır.
3) Budama yöntemine ait kriter değerlerine bakıldığında desterenin en ekonomik yöntem olarak ön plana çıktığı, daha sonra kombine yöntemin geldiği, budama motorunun ise en son sırada yer aldığı görülmüştür. Özellikle yakıt ücretlerinin yüksekliği ve işçi ücretlerinin nispeten daha düşük olması bu sonucun ortaya çıkmasına neden olmuştur.
4) Budama şiddetlerinden Şiddet1 ve Şiddet2, yani ağaç boyunun ¼ ve ½ sinin budanması işlemleri arasında farklılaşmanın olmadığı, ağaç boyunun ¾ ünün budandığı Şiddet3 ün ise ekonomik kriterler bakımından daha düşük değerler aldığı görülmüştür. Bunun nedeni ise Şiddet3 ün büyüme üzerinde belirgin bir azalmaya neden olmasıdır.
5) İyi bonitetli alanlarda, eğer belli bir amaç çapı yoksa, kısa idare süreli işletmecilikte budama oldukça karlı görünmekte, İç Karlılık Oranı %10 un üzerine çıkabilmektedir. Bu oran budamanın ekonomik fizibilitesi açısından yüksek sayılabilecek ve teşvik edici bir orandır.
• Bu çalışmada budamanın istihdam sağlama, yangına karşı önlem alma ve budamadan çıkan ince materyalin değerlendirilmesi gibi ekonomik yanları değerlendirilmemiştir. Budama uygulamaları için verilecek kararlarda bu durum da göz önünde tutulması faydalı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Kızılçam, budama, ekonomik fizibilite, büyüme.
T.C.
Çevre ve Orman Bakanlığı Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü,
Posta Kutusu: 264, ANTALYA
